Joomla 3.1 Template by iPage Coupon

Dymaczewo Nowe 2008

PRZEPISY, ZDROWY ROZSĄDEK I DOBRA PRAKTYKA W PRACY INSPEKTORA OCHRONY RADIOLOGICZNEJ



N. Lambrinow
S. Papaj

 

 

Centrum Onkologii - Instytut
im. M. Skłodowskiej - Curie
Oddział w Gliwicach

 


PRZEPISY, ZDROWY ROZSĄDEK I DOBRA PRAKTYKA W PRACY INSPEKTORA OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
W rozwiązywaniu problemów związanych z pracą w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące inspektor ochrony radiologicznej stosuje ustawę Prawo atomowe i przepisy wykonawcze do niej.
Jeżeli ani ustawa ani przepisy nie uwzględniają rozwiązań niektórych problemów, pozostaje zdrowy rozsądek i dobra praktyka. Postępowanie zgodnie ze zdrowym rozsądkiem nie zawsze jest akceptowane przez instytucje kontrolujące. Natomiast dobra praktyka polegającą na tym, że należy przestrzegać pewne zasady i metody postępowania mimo, że nie są ujęte w przepisach, w naszych warunkach praktycznie nie istnieje.
Prezentacja zawiera kolejne przemyślenia i doświadczenia wynikające z codziennej praktyki inspektora ochrony radiologicznej. Na konkretnych przykładach takich jak: szkolenia okresowe dla osób zatrudnionych w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące, likwidacja źródeł promieniotwórczych, które po długim okresie stosowania nie są ani źródłem ani odpadem promieniotwórczym, przedstawiono propozycje dotyczące zmian w przepisach lub powszechnej zgody na zastosowanie metod postępowania zgodne ze zdrowym rozsądkiem. Taka zgoda to pierwszy krok uznania dobrej praktyki w ochronie radiologicznej.


PO PIĘCIU LATACH, CZYLI INSPEKTORZY W LICZBACH



Strzelecki M.

Państwowa Agencja Atomistyki
Warszawa

PO PIĘCIU LATACH, CZYLI INSPEKTORZY W LICZBACH
Rok 2007 był ostatnim rokiem pierwszego pięcioletniego cyklu nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej na podstawie nowych przepisów, czyli ustawy Prawo atomowe z 2000 r. Referat jest próbą przedstawienia struktury środowiska inspektorów ochrony radiologicznej w przekrojach: rodzajów nadanych uprawnień, liczby nadań w poszczególnych latach, wieku, płci, „wydajności" nadawania uprawnień osobom, które odbyły szkolenie i zwolnionym ze szkolenia. Podjęto także próbę oceny „zdawalności" egzaminów.

ROZKŁAD PIERWIASTKÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W GLEBACH WYBRANYCH REJONÓW WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO



W. Gorączko

 

 

Pracownia Radiochemii

Wydział Technologii Chemicznej

Politechnika Poznańska


ROZKŁAD PIERWIASTKÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH W GLEBACH WYBRANYCH REJONÓW WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO

Cele :

1. zbadanie rozkładu wytypowanych pierwiastków promieniotwórczych w glebach wybranych rejonów województwa wielkopolskiego i porównanie ze średnim krajowym rozkładem;

2. pomiar naturalnej promieniotwórczości gleb rejonu Klempicza;

3. zdefiniowanie „poziomu wyjściowego" zawartości substancji promieniotwórczych i poziomu skażenia emiterami promieniowania gamma i beta na terenie planowanej lokalizacji (branej pod uwagę) pierwszej polskiej elektrowni jądrowej.

Analizy próbek gleby wykonano w laboratorium Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Poznaniu i w Laboratorium Izotopowym Politechniki Poznańskiej.

Monitoring stężeń 137Cs i radionulkidów naturalnych w glebach

Monitoring gleb prowadzi Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej w Warszawie w ramach ogólnopolskiego monitoringu środowiska. Badania obejmują oznaczanie stężeń 137Cs i radionulkidów naturalnych (226Ra, 228Ac, 40K) w próbkach gleby pobieranych w cyklu dwuletnim. Pobór próbek gleby odbywa się w stałych punktach rozmieszczonych na całym terytorium Polski (254 punkty). Są to stacje i posterunki Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Charakterystyka gleb województwa wielkopolskiego

Skałami macierzystymi gleb Wielkopolski są utwory polodowcowe zlodowacenia środkowo-polskiego i bałtyckiego. W warstwie przypowierzchniowej dominują utwory piaszczyste i gliniaste. Najczęściej spotyka się tu gleby wykształcone pod wpływem procesu przemywania (płowienia), bielicowania, brunatnienia, a także procesu bagiennego i murszenia. Są to przeważnie gleby lekkie i bardzo lekkie (brunatnoziemne, bielicoziemne, bagienne, pobagienne, napływowe).

Wykaz punktów pomiarowych

Punkty pomiarowe wyznaczono na obszarze województwa wielkopolskiego, w powiatach: poznańskim (7 punktów), wrzesińskim (1 punkt) oraz w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim (2 punkty). Pięć próbek pobrano z terenów uprzemysłowionych (Luboń, Koziegłowy), trzy próbki pobrano z terenów czystych ekologicznie (Trzcianka, Wagowo) a dwie pobrano z okolic Buku i Nekli. Zdecydowano się na taki rozkład punktów pomiarowych aby ocenić wpływ stopnia uprzemysłowienia na zawartość naturalnych radionuklidów w glebie.

Klempicz

Punkty pomiarowe (5 miejsc) wyznaczone zostały we wsi Klempicz, gmina Lubasz, powiat czarnkowsko - trzcianecki, na obszarze rozważanym jako miejsce pod budowę elektrowni jądrowej. Próbki od 1 do 4 zebrano z terenu ściśle przylegającego do zamkniętego obszaru pod potencjalną budowę, wzdłuż ogrodzenia. Próbka nr 5 pochodziła z terenów między gospodarstwami mieszkalnymi we wsi Klempicz.

Wnioski :

1. Średnia aktywność 137Cs dla województwa wielkopolskiego wyniosła 5,1 Bq/kg. Jest to wynik wyższy od średniej literaturowej dla Wielkopolski (1,2 Bq/kg) oraz od średniej krajowej (3,5 Bq/kg);

2. Średnia aktywność właściwa 40K w glebach województwa wielkopolskiego nie przekracza średniej literaturowej dla Wielkopolski oraz średniej krajowej;

3. Średnia aktywność właściwa 226Ra w glebach województwa wielkopolskiego przekracza średnią literaturową dla Wielkopolski. Spowodowane jest to wyższymi wartościami w Luboniu (mimo to średnia aktywność właściwa 226Ra w glebach województwa nie przekracza średniej krajowej);

1. Średnia aktywność właściwa 228Ac w glebach województwa wielkopolskiego niewiele przekracza średnią literaturową dla Wielkopolski (i jest niższa od średniej krajowej);

2. Średnia zawartość radionuklidów w próbkach gleby z terenów uprzemysłowionych jest wyższa od średniej zawartości radionuklidów w próbkach pobranych na terenach czystych ekologicznie;

3. Nie stwierdzono istotnych różnic w zależności od głębokości pobrania próbki;

4. Nie stwierdzono różnic w zawartości radionuklidów wynikających z rodzaju uprawy;

5. Wyniki wskazują na wyższą zawartość radionuklidów w glebie torfowej niż w glebie piaszczystej;

6. Nie stwierdzono istotnej statystycznie odchyłki promieniotwórczości (aktywności właściwej) gleb w okolicach Klempicza od średniego tła naturalnego (zarówno dla emiterów gamma, jak i beta). Świadczyć to może o nie występowaniu w chwili obecnej (nawet jeśli występowała taka w przeszłości) żadnej radioaktywnej pozostałości po opadzie związanym z katastrofą w Czarnobylu;

7. Generalizując - zarówno występowanie emiterów gamma- i beta-promieniotwórczych w wybranym rejonie badań nie odbiegają od typowej naturalnej promieniotwórczości gleb piaszczystych;

8. Nie stwierdzono występowania jakichkolwiek skażeń promieniotwórczych (po-czarnobylskich). Świadczy to o radiologicznej czystości gleb analizowanego rejonu. A warto podkreślić, że obszar badań leży w obrębie tzw. Puszczy Noteckiej;

9. Jeżeli na terenie objętym przedstawionymi badaniami powstanie elektrownia jądrowa, koniecznym będzie stały monitoring stężenia substancji promieniotwórczych i poziomu skażeń w najbliższym sąsiedztwie elektrowni. Wyniki będzie można uznać za swego rodzaju „poziom odniesienia", opis środowiska „czystego radiologicznie" i w przyszłości będą świadczyć o stanie zagrożenia środowiska, oraz nieprawidłowościach ochrony radiologicznej zakładu.

WOLNE RODNIKI, PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE I ŻYCIE



R. Krzyminiewski

 

 

Zakład Fizyki Medycznej
Wydział Fizyki
Uniwersytet Adama Mickiewicza
Poznań


WOLNE RODNIKI, PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE I ŻYCIE
Wolne rodniki budzą w ostatnich latach duże zainteresowanie badaczy ponieważ podejrzewa się ich związek z wieloma chorobami np. nowotworami, chorobami układu krążenia, cukrzycą, starzeniem się organizmu itp. Mechanizmy powstawania wolnych rodników i ich roli w procesach życiowych, stanach patologicznych jak i w procesach terapeutycznych w dalszym ciągu są w znacznej mierze mało poznane. Jest to spowodowane głównie krótkimi czasami życia wolnych rodników i ich niewielkimi stężeniami w żywym organizmie. Tak więc z jednej strony wolne rodniki są rezultatem naturalnych reakcji metabolicznych przebiegających w komórkach, z drugiej zaś mogą stanowić poważne zagrożenie dla naszego zdrowia i życia jeżeli wymkną się spod kontroli. Dlatego poznanie mechanizmów przekształcających wolne rodniki w nie reaktywne formy np. wody, tlenu oraz zrozumienie roli wolnych rodników w procesach radioterapeutycznych wykorzystujących promieniowanie jonizujące jest tak bardzo ważne z medycznego punktu widzenia. Jedną z nielicznych metod badawczych umożliwiających bezpośrednią rejestrację i analizę wolnych rodników jest elektronowy rezonans paramagnetyczny EPR nazywany także elektronowym rezonansem spinowym ESR. Metoda ta należy do tzw. rezonansów magnetycznych i polega na obserwacji przejść elektronowych w próbce zawierającej wolne rodniki umieszczonej w silnym polu magnetycznym. EPR umożliwia badania rodników zarówno w stanie ciekłym jak i w fazie skondensowanej, badania krwi, wycinków tkanek, różnego rodzaju preparatów, procesów sterylizacji promieniowaniem jonizującym itd. W wielu przypadkach w układach biologicznych czas życia rodników jest tak krótki (poniżej milisekundy), że w celu stwierdzenia ich obecności niezbędne jest wykorzystanie tzw. pułapek spinowych. Są to związki o specyficznej budowie molekularnej sprzyjającej przechwyceniu i ustabilizowaniu w czasie wolnego rodnika. Metoda EPR pozwala ocenić ile i jakiego rodzaju rodniki zostały przechwycone przez pułapkę spinową w konkretnej sytuacji. W podobny sposób wykorzystując tzw. znaczniki spinowe czyli stosunkowo trwałe rodniki o specyficznej budowie molekularnej można metodą EPR badać różnego rodzaju procesy życiowe np. w hodowlach komórkowych. W Zakładzie Fizyki Medycznej prowadzone są aktualnie badania wolnych rodników metodą EPR w krwi pacjentów z chorobą niedokrwienną serca poddanych zabiegowi angioplastyki, rodników związanych ze stanami zapalnymi organizmu i rozpoczynamy badania rodników u pacjentów poddanych radioterapii.


PROBLEMY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W RADIACYJNEJ



W. Głuszewski

 

Instytut Chemii i Techniki Jądrowej
Warszawa


PROBLEMY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W RADIACYJNEJ
MODYFIKACJI MATERIAŁÓW
Promieniowanie jonizujące stosowane jest obecnie do modyfikacji właściwości materiałów w wielu dziedzinach przemysłu, medycyny, rolnictwa, ochrony środowiska i nauki. Powstaje pytanie, jakie warunki należy spełnić, aby zapobiec indukowaniu w wyrobach radionuklidów. Z tym problemem spotykają się bardzo często stacje zajmujące się przemysłowa sterylizacją i higienizacją sprzętu medycznego, przeszczepów, farmaceutyków, kosmetyków, żywości, ziół i przypraw ziołowych oraz dział sztuki. Użytkownicy wyjaławianych wyrobów a zwłaszcza konsumenci higienizowanej żywności najczęściej nie widzą różnicy miedzy napromienianiem i promieniotwórczością. Prowadzone w Instytucie Chemii i Techniki Jądrowej od kilkunastu lat szkolenia w zakresie sterylizacji radiacyjnej mają między innymi za zadanie wyjaśnienie, że wyroby obrabiane radiacyjnie nie stanowią zagrożenia radiobiologicznego.
W komunikacie krótko omówię zjawiska towarzyszące oddziaływaniu wiązki elektronów, promieniowania gamma i promieniowania hamowania z materią. Na tej podstawie przedyskutuję przepisy odnośnie ograniczeń energii elektronów stosownych w obróbce radiacyjnej i konwersji elektronów na promieniowanie hamowania.
Jako przykład obróbki radiacyjnej zaproponowałem wykorzystania promieniowania jonizującego do konserwacji zabytków. Poruszę kilka tematów, które były dyskutowane
na konferencji zorganizowanej w zeszłym roku w Grenoble we Francji przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej. Był to w zasadzie rodzaj szkolenia, w którym wzięli udział konserwatorzy dzieł sztuki, urzędnicy ministerstw kultury, kustosze, chemicy, fizycy oraz specjaliści z zakresu chemii i techniki radiacyjnej. Głównym celem spotkania było poinformowanie słuchaczy o możliwościach wykorzystania promieniowania gamma do ratowania zagrożonych obiektów o znaczeniu historycznym. Należy dodać, że francuski ośrodek Atelier Regional de Conservation NUCLEART w Grenoble jest najnowocześniejszą na świecie instytucją badawczą prowadząca
praktyczną działalność w zakresie radiacyjnej konserwacji dzieł sztuki.
Na koniec przedstawię kilka uwag na temat realizowanego w tym roku przez IChTJ
zakupu laboratoryjnego źródła promieniowania gamma o mocy dawki 9 kGy/h.